SE Newsletter December 1998

General: Oude ZV in BelgiŽ, Europa

From: Frank Daerden Subject: [VVS] eclips

Beste, ik weet dat het ongeveer een 500 jaar geleden is dat er zich in (het huidige) Belgie een totale zonsverduistering heeft voorgedaan. Zou iemand daar iets meer detail over kunnen geven?

De eclips van 11 augustus 1999 is evenwel maar nipt vanuit Belgie te zien. Zou iemand een idee kunnen geven wanneer de laatste eclips in de omgeving is geweest (laat mij zeggen, binnen de vierhoek Londen-Amsterdam-Frankfurt-Parijs)? Met dank, Frank Daerden

From: Felix Verbelen Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

Sinds A.D. 1800 zijn er in onze streken slechts enkele centrale verduisteringen geweest.

Een kort lijstje:

9 juli 1820 : ringvormige eclips in Nederland, ook als dusdanig zichtbaar in het uiterste oosten van het huidige BelgiŽ

9 oktober 1847: ringvormig in noord-Frankrijk en zuid-BelgiŽ

15 maart 1858 : ringvormig in midden-Engeland

17 april 1912: ringvormig in BelgiŽ (was practisch totaal in een smalle strook, in de streek Namen-Luik)

29 juni 1927: totale eclips in midden-Engeland (de meest recente binnen een afstand van zowat 500 km)

Groeten. Felix Verbelen

From: Frank Daerden Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

Hartelijk dank voor de informatie, Felix. De ringvormige in Belgie waren mij onbekend.

Heeft er iemand toevallig weet van de laatste totale voor 1927 binnen +/- 500 km, op het vasteland? Frank

From: Patrick Poitevin Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

Beste Frank,

> ik weet dat het ongeveer een 500 jaar geleden is dat er zich in (het huidige) Belgie een totale zonsverduistering heeft voorgedaan. Zou iemand daar iets meer detail over kunnen geven?

Welk meer detail bedoel je hier dan mee. Er was een artikel over deze laatste zosnverduistering in Belgie (Heelal december 1993). Die daarvoor was, was die van woensdag 16 juni 1406.

Verder vraag je ook nog: Heeft er iemand toevallig weet van de laatste totale voor 1927 binnen +/- 500 km, op het vasteland?

Woensdag 15 februari 1961 was er een totale zonsverduistering zichtbaar in zuidelijk Frankrijk, Italie, etc. Is dat dicht genoeg bij? Er was ook een totale zonsverduistering op vrijdag 8 juli 1842 en die was ook zichtbaar in zuidelijk Frankrijk en Italie. Moet er nog meer duisterins zijn ?...? Doei, PP

From: Felix Verbelen Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

De meest recente echt totale zonsverduistering (buiten het randgeval van 1912) in onze buurt _op het vasteland_ is ongetwijfeld deze van 22 mei 1724 die totaal was noord-Frankrijk. In Parijs was de totaliteit te zien kort voor zonsondergang (zonshoogte 7į), met een totaliteitsduur van iets meer dan 2 minuten.

Andere centrale verduisteringen in de 18de eeuw binnen een afstand van 500 km zijn deze van 12.5.1706 (totaal in zuid-Duitsland) 3.5.1715 (totaal in o.m. Londen en op de Waddeneilanden [?]) 25.7.1748 (ringvormig in noord-Duitsland) 1.4.1764 (ringvormig in Frankrijk, het huidige BelgiŽ en Nederland)

Als de "buurt van BelgiŽ" wordt uitgebreid tot zowat 1000 km, dan zijn de recentste totale eclipsen deze van 30.6.1954 in zuid-SkandinaviŽ en van 15.2.1961in zuid-Frankrijk en noord-ItaliŽ.

Indien gewenst kan ik uiteraard meer info geven ivm al deze eclipsen. Groeten. Felix Verbelen

From: Hilde Langenaken Subject: Re: [VVS] eclips

To: [email protected]

> ik weet dat het ongeveer een 500 jaar geleden is dat er zich in (het huidige) Belgie een totale zonsverduistering heeft voorgedaan. Zou iemand daar iets meer detail over kunnen geven?

Hallo, deze informatie komt van de website van de Koninklijke Sterrenwacht. groetjes Hilde

Vorige en toekomstige totale zonsverduisteringen in BelgiŽ Hoewel elk jaar ergens op aarde wel een zonsverduistering voorkomt, zijn totale zonsverduisteringen op een bepaalde plaats zeldzaam. Op het grondgebied van het huidige BelgiŽ was er op 17 april 1912 een extreem randgeval van een totale eclips. In dat jaar zou de totaliteitsduur 0,25 seconde geweest zijn net bij de Franse grens in het Henegouwse Rance. Dit is niet bevestigd door waarnemingen. Verder in BelgiŽ (richting Namen-Tongeren) was de verduistering van 1912 een korte tijd (0,7s) ringvormig, d.w.z. dat er omheen de maan nog een ringetje zonlicht zichtbaar was en er dus geen totale verduistering plaatsvond. In de rest van BelgiŽ was de verduistering gedeeltelijk (99% in Ukkel).

Voor vroegere totale zonsverduisteringen op Belgisch grondgebied moet men minstens teruggaan tot 1433. De fouten op de berekeningen voor die tijd (en vroeger) zijn echter te groot om het totaliteitsgebied nauwkeurig af te bakenen, zodat het niet zeker is of er toen tussen de grenzen van het huidige BelgiŽ wel degelijk een totale eclips te zien was. Ook de studie van geschreven bronnen laat niet toe ondubbelzinnige besluiten te trekken. Andere jaren met mogelijke totale verduisteringen op Belgisch grondgebied in de voorbije duizend jaar zijn 1406, 1140 en 1133. Na 1999 is de volgende totale verduistering in BelgiŽ in 2090. Deze verduistering gebeurt slechts op het moment van zonsondergang, zodat een volgende, goed waarneembare totale zonsverduistering over nagenoeg heel het Belgische grondgebied nog tot 25 mei 2142 op zich zal laten wachten.

From: Patrick Poitevin Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

Beste Hilde (en de overige duistere waarnemers),

> deze informatie komt van de website van de Koninklijke Sterrenwacht.

> huidige BelgiŽ was er op 17 april 1912 een extreem randgeval van een totale eclips. In dat jaar zou de totaliteitsduur 0,25 seconde geweest zijn net bij de Franse grens in het Henegouwse Rance. Dit is niet bevestigd door waarnemingen. Verder in BelgiŽ (richting Namen-Tongeren) was de verduistering

Deze discussie heeft al eerder gestaan in Heelal (naar aanleiding van mijn artikel in 1993 over de laatste zosnverduistering in Belgie in 1433. Het hangt er uiteraard van af welke maandiameter je gebruikt bij de berekeningen. Zoals ook geschreven, dat het niet bevestigd is door waarnemingen, dan moeten we er ook vanuit gaan dat ze inderdaad niet totaal was. Een totale zonsverduistering is trouwens nog steeds dat het laatste zonlicht ook helemaal weg is. Is dat niet, dan kunnen we niet over een totale zonsverduistering spreken. Ten alle spijt van de berekeningen, waarvoor mijn oprecht respect.

> Voor vroegere totale zonsverduisteringen op Belgisch grondgebied moet men minstens teruggaan tot 1433. De fouten op de berekeningen voor die tijd (en vroeger) zijn echter te groot om het totaliteitsgebied nauwkeurig af te bakenen, zodat het niet zeker is of er toen tussen de grenzen van het huidige BelgiŽ wel degelijk een totale eclips te zien was. Ook de studie van geschreven bronnen laat niet toe ondubbelzinnige besluiten te trekken. Andere jaren met mogelijke totale verduisteringen op Belgisch grondgebied in de voorbije duizend jaar

Ook hier zijn we al heel wat verder in het onderzoek. Met de nieuwe formules van Chapront en ook de uitvoerige gegevens over Delta T kunnen we met zekerheid schrijven en vertellen dat de zonsverduistering van 17 juni 1433 wel degelijk totaal was in de huidige landsgrenzen van Belgie.

Zoals ik al eerder geschreven heb loopt de lijn te noorden van Antwerpen en verder net onder Hasselt en boven Luik. Zoals G. Van den Bergh reeds eerder meldde dat het van belang is om kronieken te vinden over deze eclips, moet ik waarschuwen voor beschrijvingen over zonsverduisteringen. De beschijving van Duisternis is relatief. Als je kronieken op de letter moet volgen dat moet bijvoorbeeld de totaliteitszone van deze eclips ook over Metz in Frankrijk gegaan zijn. Vriendelijke groeten, Patrick

To: Patrick Poitevin From: Frank Daerden Subject: Re: [VVS] eclips

Dag PP! Merci voor uw antwoorden.

>Welk meer detail bedoel je hier dan mee. Er was een artikel over deze laatste zosnverduistering in Belgie (Heelal december 1993).

Bedankt voor de referentie. Ik zal het eens bekijken.

>Die daarvoor was, was die van woensdag 16 juni 1406.

Inderdaad, met detail bedoelde ik preciese jaar, eventueel datum! Vermoedelijk staat de centrale lijn in het canon van Jean Meeus et al. Die hebben ze hier in de bib, dus ik zal eens gaan kijken ipv ander mensen lastig te vallen :-)

>Moet er nog meer duisterins zijn ?...?

Ja! Ik had hetvolgende in mijn hoofd. Het is wel de eerste TZV in Belgie sinds 1406, maar de meesten gaan bvb. toch in Frankrijk kijken. Ik vroeg me af: wanneer was de laatste TZV 'in de buurt'. Ik dacht dus aan het gebied binnen +/- een cirkel rond Belgie, in het Z tot Parijs, in het N heel Nederland, in het O tot Frankfurt. Ik weet dat het een vreemde vraag is, maar ik vroeg het me gewoon af. Groetjes, Frank

From: Patrick Poitevin Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

Beste Felix (en anderen),

> Als de "buurt van BelgiŽ" wordt uitgebreid tot zowat 1000 km, dan zijn de recentste totale eclipsen deze van 30.6.1954 in zuid-SkandinaviŽ en van 15.2.1961in zuid-Frankrijk en noord-ItaliŽ.

En verder die van 24 januari 1925 die wel geen land heeft geraakt maar wel ietsje ten noorden van Groot Britanie liep (tussen de Hebriden en de Shetlands).

PS: Die van 1954 was ook te zien op de Shetlands en Faroes in de UK. Eigenlijk dus de laatste in de UK, maar ten onrechte wordt steeds die van 1927 in de annalen geschreven. Vele bewoners van het eiland weten van deze eclips nog en herinneren zich dat het vrij duister werd. Vandaar ook dat ze menen dat ze een totale gezien hebben op het grote eiland. Doei, PP

From: Stijn Calders Subject: Re: [VVS] Eclips To: [email protected]

Frank, Mijn grootvader heeft daar ooit iets over verteld, maar de is enkele jaren geleden overleden...

Meer weet ik er zelf niet over, alleen dat hij als kind een totale eclips heeft gezien. Het was dus in ieder geval op dat moment helder weer, en het zal wel magnifiek zijn geweest aangezien hij het nog zo goed wist te vertellen. Stijn.

From: Bruno Van de Casteele Subject: Re: [VVS] eclips To: [email protected]

> From: Patrick Poitevin Beste Felix (en anderen), Als de "buurt van BelgiŽ" wordt uitgebreid tot zowat 1000 km, dan zijn de recentste totale eclipsen deze van 30.6.1954 in zuid-SkandinaviŽ en van 15.2.1961in zuid-Frankrijk en noord-ItaliŽ.

kunnen we ze misschien uitbreiden naar 40 000 km en dan eens alle zonsverduisteringen sinds 40000BC melden??

To: "Frank Daerden" From: "be001202" <> Subject: Re: [VVS] eclips

Beste Frank,

> Inderdaad, met detail bedoelde ik preciese jaar, eventueel datum! Vermoedelijk staat de centrale lijn in het canon van Jean Meeus et al. Die hebben ze hier in de bib, dus ik zal eens gaan kijken ipv ander mensen lastig te vallen :-)

Helaas frank, als je de canon van Meeus, Grossjean en Vanderleen bedoeld, dan zijn daar alleen kaartjes in vanaf 1900. Bedoel je de Canon van Meeus en Mucke, dan staan daar kaartjes in, maar deze zijn zo klein dat je er niet veel van kunt zien of kun je Belgie helemaal niet ontwaren.

Je ziet waarschijnlijk Guido Gubbels toch regelmatig in de sterrenwacht? Deze heeft al mijn slides geerft (ik ben werkgroepl(ij)eider af, en daar zitten er ook in van die van 1406.

PS: Reken mij niet onder de mensen, want mij mag je steeds lastig vallen over zonsverduisteringen.

> Ja! Ik had hetvolgende in mijn hoofd. Het is wel de eerste TZV in Belgie sinds 1406, maar de meesten gaan bvb. toch in Frankrijk kijken. Ik vroeg me af: wanneer was de laatste TZV 'in de buurt'. Ik dacht dus aan het gebied binnen +/- een cirkel rond Belgie, in het Z tot Parijs, in het N heel Nederland, in het O tot Frankfurt. Ik weet dat het een vreemde vraag is, maar ik vroeg het me gewoon af.

Op de sterrenwacht krijgen ze ook de Eclipse Nieuwsbrief. Daar hebben alle zonsverduisteringen van Frankrijk, Nederland, Engeland, en Europa al in gestaan. Onderwerpen die nu trouwens nog regelmatig zullen terugkomen.

PS: De Eclipse Nieuwsbrief (dan Solar Eclipse Newsletter) is vanaf twee weken ook op internet te zien en te downloaden en zelfs alle vroegere nummers zullen er te vinden zijn. Kwestie da ik weet wat doen... Doei, PP

From: Anneke Subject: [VVS] Leoniden & eclipsen To: [email protected]

> Van: Bruno Van de Casteele

> goed en nu iedereen zijne zeg gedaan heeft over die leoniden, kunnen we het onderwerp dan hier afsluiten? Ik heb geen zin om honderd keer te lezen dat er vijf meteoren gezien zijn. Bruno

> Van: Bruno Van de Casteele

> kunnen we ze misschien uitbreiden naar 40 000 km en dan eens alle zonsverduisteringen sinds 40000BC melden??

Beste Bruno, waarom zo cynisch, jong?

Misschien zijn er mensen die wťl zin hebben om desnoods honderd keer te lezen dat er vijf meteoren gezien zijn. Misschien is het wťl eens leuk om eclipsfanaten tegen elkaar bezig te horen.

Ik ben geabonneerd op deze mailinglist om op de hoogte te blijven van de laatste astronomische nieuwtjes, niet om de laatste tendensen in het cynisme te ontdekken... Thomas Wulfrank JVS-io Evergem [email protected]

From: Bruno Van de Casteele Subject: Re: [VVS] Leoniden & eclipsen To: [email protected]

>Misschien zijn er mensen die wťl zin hebben om desnoods honderd keer te lezen dat er vijf meteoren gezien zijn. Misschien is het wťl eens leuk om eclipsfanaten tegen elkaar bezig te horen.

mogelijk.

>Ik ben geabonneerd op deze mailinglist om op de hoogte te blijven van de laatste astronomische nieuwtjes, niet om de laatste tendensen in het cynisme te ontdekken...

ik ook. Er waren maar vijf leoniden te zien. Dat is nieuws. Maar in deze informatiemaatschappij (zie mail van Goethals) wil blijkbaar iedereen zijne zeg doen: "ik ook, ik ook, ik ook,......" Ik wil ook mijne zeg doen, als het mag?

Mag ik een praktisch argument aanhalen? Deze mailinglist heeft nog niet zo'n hoog verkeer als andere mailinglists waar ik op geabonneerd ben, maar elke mail die hier binnenkomt, bekijk ik, op zijn minst vluchtig, om te zien of er niets interessants in zit. Omdat ik een permanente connectie heb, word ik dus constant 'onderbroken' door een "nieuw mail" message. Ik zou daar iets aan kunnen doen, bijvoorbeeld niet kijken, maar ja... :) Als er al wat meer to the point kan gemaild worden, wordt er ook heel wat (kostbare) bandbreedte gespaard. Ook deze mail is bevuiling van de informatiesnelweg. Als iemand hier nog commentaar heeft (wat ik me best kan inbeelden), mag hij of zij die gerust naar mij (persoonlijk - [email protected]) zenden. Er zijn tenslotte verschillende meningen op deze aardbol, en enkel door confrontatie met elkaar kunnen we iets bijleren.

met excuses voor mogelijk cynisme (zo ben ik nu eenmaal) Bruno

  • Back to SE Newsletter Index
  • Back to SE Newsletter December 1998
  • All About Solar Eclipse Newsletter
  • Back to MrEclipse.com

    You want a hard copy or annual subscription? You have comments, remarks, advise, information, etc?
    e-mail to Patrick Poitevin.


    Patrick Poitevin, Parelhoenstraat 10, 9000 Gent, BELGIUM (tel.32-9.245.76.62)